Sài gòn xưa và nay: Những kiến trúc mang tính tiêu biểu nhất

Đầu tiên trong khi nói đến Sài Gòn thì không thể không nhắc đến một kiến trúc được coi là biểu tượng của Sài Gòn xưa, đó là Chợ Bến Thành. Trước khi Pháp chiếm Gia Định, khu chợ nổi tiếng nhất Sài Gòn này đã tồn tại. Chợ xưa ở bên bờ sông Bến Nghé, đối diện với bến sông gần thành Gia Định (bấy giờ là thành Quy, còn gọi là thành Bát Quái). Bến này được sử dụng để cho phép những người đi qua và quân đội tiếp cận thành phố trong thời gian đó. Đó cũng là nơi bắt nguồn tên "Bến Thành".

Người Pháp chiếm thành Gia Định vào tháng 2 năm 1859 và đốt cháy toàn bộ thành phố, trong đó có chợ Bến Thành xưa. Người Pháp đã xây dựng lại chợ Bến Thành ở vị trí cũ vào năm 1860. Tuy nhiên, chợ đã xuống cấp đáng kể sau một thời gian sử dụng. Đến năm 1911, người Pháp cho phá bỏ chợ và chọn địa điểm mới cho việc xây dựng chợ lớn và ổn định hơn. Khu vực được chọn là gần ga xe lửa Mỹ Tho, cũng là nơi có chợ Bến Thành hiện nay.

Chợ Bến Thành ngày nay vẫn rất nổi tiếng và là một địa điểm mua sắm cổ điển nổi tiếng ở Sài Gòn mà gần như không du khách nào có thể bỏ qua.

Nhắc đến kiến trúc Sài Gòn xưa và nay thì phải nói đến Tòa nhà Bitexco. Nơi đây trước đây được xem là biểu tượng của Sài Gòn xưa bởi nó thể hiện sự phồn hoa và phát triển của thành phố. Công trình được xây dựng trên một khu đất rộng khoảng 6.100 m2. Bitexco Group, một tập đoàn đầu tư của Việt Nam, đã chi tổng cộng 400 triệu USD cho dự án. Đây từng là tòa tháp cao nhất Sài Gòn cho đến khi dự án phát triển Landmark 81 vượt qua.

Tòa nhà chọc trời thương mại 68 tầng có 37.000 m2 diện tích văn phòng và hơn 8.000 m2 diện tích thương mại từ tầng 1 đến tầng 6. Không gian nhà hàng và khu ẩm thực tầng 50 rộng hơn 600 m2, nhà hàng cao cấp tầng 51 rộng hơn 300 m2, khu kinh doanh tầng 52 rộng hơn 300 m2. Đây cũng là sân bay trực thăng đầu tiên của Việt Nam, nằm trên tầng 52.

Nếu bạn hỏi ai đó về kiến trúc được coi là tiêu biểu của TPHCM thì trong tâm trí họ sẽ nghĩ đến Nhà thờ Đức Bà. Từ thời Pháp thuộc, ngôi nhà thờ có bề dày lịch sử và trang nghiêm. Nhà thờ đã là chứng tích lịch sử cho cuộc chiến đấu vĩ đại của cha ông ta qua bao thăng trầm.

Vương Cung Thánh Đường Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, thường được gọi là Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, tọa lạc tại số 01 Công xã Paris, Bến Nghé, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Chính người Pháp đã bắt đầu xây dựng vào năm 1877 và hoàn thành vào năm 1880.

Kiến trúc của nhà thờ sở hữu đều có nét quyến rũ của Sài Gòn cũ và kiến trúc Pháp nổi bật. Tất cả các vật tư xây dựng như xi măng, đinh vít, sắt thép đều được chuyển thẳng từ Pháp sang trong quá trình xây dựng. Tượng Đức Mẹ Hòa Bình cao 4,6m, nặng 8 tấn sừng sững trước Nhà thờ Đức Bà. Hai tháp canh khác đã được thêm vào nhà thờ vào năm 1895, mỗi tháp cao 57,6 mét và chứa sáu chuông đồng với tổng trọng lượng 25.850 tấn. Đây cũng là cũng là bộ chuông lớn nhất  đối với Việt Nam trong thời điểm này.

Bưu điện Trung tâm Sài Gòn Quận 1 tọa lạc tại số 2, đường Công xã Paris. Đây là công trình kiến trúc do người Pháp xây dựng từ năm 1886 đến năm 1891, dựa trên thiết kế của kiến trúc sư Villedieu và cộng sự của ông là Foulhoux. Cấu trúc này kết hợp các yếu tố thiết kế Châu Âu và Châu Á.

Bưu điện Trung tâm Sài Gòn cùng với Nhà thờ Đức Bà đã trở thành biểu tượng tráng lệ về kiến trúc đặc sắc, là nơi lưu giữ những giá trị trường tồn cho Thành phố Hồ Chí Minh sau hơn một thế kỷ tồn tại. Đây cũng được coi là biểu tượng của Sài Gòn xưa.

Đây cũng là một trong những kiệt tác kiến trúc xưa nhất của TP. Hồ Chí Minh, với phong cách chịu ảnh hưởng của kiến trúc Tây Âu cổ kính. Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh, còn được gọi là Nhà hát Thành phố hoặc Nhà hát Lớn, là một nhà hát ở Quận 1 của Thành phố Hồ Chí Minh có mặt tiền hướng ra Quảng trường Lam Sơn và đường Đồng Khởi.

Nhà hát được khánh thành vào ngày 1 tháng 1 năm 1900, được thiết kế bởi người Pháp với mục tiêu phục vụ như một trung tâm giải trí cho những người giàu có. Sau khi bị hư hại nặng do chiến đấu, nhà hát thành phố đã được chính quyền thành phố sửa chữa vào tháng 11 năm 2007, với tổng chi phí ước tính khoảng 1,6 tỷ đồng.

Dinh Độc Lập hay còn gọi là Dinh Thống Nhất là một công trình kiến trúc nổi tiếng khác ở TpHCM. Tổng thống Việt Nam Cộng hòa từng sống và làm việc tại tòa nhà này. Chính phủ Việt Nam đã công nhận nó là một di tích quốc gia duy nhất tại thời điểm này.

Được xây dựng trên khu đất rộng 12 ha, quần thể bao gồm một tòa kiến trúc rộng hơn 80 mét và một phòng khách với sức chứa hơn 800 người. Phần lớn vật liệu xây dựng và nội thất được nhập khẩu từ Pháp.

Dinh được kiến trúc sư Ngô Viết Thụ lên ý tưởng và xây dựng trên khu đất rộng 4.500 m2 với diện tích sử dụng 20.000 m2, gồm 3 tầng chính, 2 lửng, 1 trệt, 2 hầm và một sân đáp trực thăng. Hơn 100 phòng tại Cung điện được trang trí theo nhiều phong cách khác nhau tùy theo mục đích sử dụng, bao gồm phòng chính, phòng họp hội đồng nội các, văn phòng Tổng thống và Phó Tổng thống ...

Vào giữa những năm 1960, có thể nói đây là kiến trúc lớn nhất miền Nam lúc bấy giờ với chi phí xây dựng lớn nhất (hơn 150.000 lượng vàng). Ngày nay, kiến trúc vẫn giữ được bản sắc của mình và là một điểm thu hút khách du lịch nổi tiếng ở Sài Gòn.

Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (trước đây là sân bay Tân Sơn Nhứt) là sân bay quốc tế lớn thứ hai của Việt Nam. Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đứng thứ hai về diện tích và thứ nhất về công suất nhà ga (công suất 15–17 triệu khách/ năm) với diện tích 850ha. Đây cũng là nút giao thông đông đúc nhất của cả miền Nam Việt Nam. Năm 2016, sân bay Tân Sơn Nhất đón hơn 32,6 triệu lượt khách, tăng 22,8% so với năm 2015. Năm 2018, có 38,5 triệu lượt khách.

Làng Tân Sơn Nhứt, quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định, là nơi phát triển sân bay vào năm 1930. Chuyến bay đầu tiên từ Paris đến sân bay Tân Sơn Nhất, Sài Gòn diễn ra vào năm 1933 và kéo dài 18 ngày. Pháp thành lập Cục Hàng không Dân dụng năm 1938. Năm 1956, Hoa Kỳ xây dựng một sân bay bằng bê tông với chiều dài khoảng 3000 mét. Trong khi đó, sân bay đất đỏ do Pháp phát triển trước đây dài hơn 1500 m.

Sân bay đóng vai trò là một đồn quân sự lớn của Quân đội Hoa Kỳ và Không quân Việt Nam Cộng hòa trong Chiến tranh Việt Nam. Sau khi Việt Nam thống nhất, sân bay được mở rộng để đáp ứng cả máy bay nội địa và quốc tế. Tuy nhiên, so với sân bay Tân Sơn Nhứt năm 1975, diện tích sân bay hiện tại chỉ bằng 1/4 đến 1/5 so với năm 1975.

Landmark 81 chính thức ra mắt và chạy hạng mục đầu tiên vào ngày 26/7/2018, sau hơn 1.000 ngày phát triển (TTTM Vincom Center Landmark 81). Landmark 81 đã chính thức vượt qua tòa nhà Bitexco để trở thành tòa nhà chọc trời cao nhất TP.HCM, với chiều cao 461,3m và 81 tầng.

Kiến trúc tiêu biểu ở TPHCM này là tòa nhà chọc trời cao nhất Đông Nam Á, nó được xếp hạng 14 trong danh sách những tòa nhà cao nhất thế giới.

Tòa nhà Landmark 81 (Vincom Landmark 81) nằm trong quần thể dự án Vinhomes Central Park, dự án có quy mô 40.000 tỷ đồng do Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Tân Liên Phát thuộc Tập đoàn Vingroup tài trợ. Đây được coi là biểu tượng của Thành phố Hồ Chí Minh thời đại mới, cũng như niềm tự hào của người Sài Gòn. Tòa nhà này có thể được nhìn thấy từ hầu hết mọi nơi trong thành phố.

Đường hầm sông Sài Gòn, trái ngược với những công trình có ý nghĩa lịch sử quan trọng trên, được coi như một biểu tượng đương đại của thành phố. Ghi chép các thành tựu khoa học và công nghệ. Đây là một phần của dự án Đại lộ Đông Tây, kết nối Quận 1 với Khu đô thị mới Thủ Thiêm của TP.HCM. Hầm chui dưới lòng sông Sài Gòn gồm 6 làn xe ô tô (có lòng sông ngầm). Vốn đầu tư Hỗ trợ Phát triển Chính thức (ODA) của Chính phủ Nhật Bản được khớp với nguồn vốn của Chính phủ Việt Nam.

Khoảng 500 lãnh đạo Việt Nam và Nhật Bản, cũng như lãnh sự các nước tại Thành phố Hồ Chí Minh và các tổ chức đầu tư quốc tế đã tham dự lễ khánh thành vào ngày 20 tháng 11 năm 2011.

Đây là dự án có ý nghĩa quan trọng bởi ngoài việc giảm ùn tắc giao thông trên cầu Sài Gòn, tuyến đường mới dưới hầm giúp giảm thời gian di chuyển giữa trung tâm thành phố với các tỉnh miền Tây và miền Đông, tạo tiền đề cho giao thương liên tỉnh.

Hầm Thủ Thiêm còn góp phần quan trọng trong việc hình thành mạng lưới giao thông đồng bộ hợp lý cho khu Đông Sài Gòn, là động lực thúc đẩy sự phát triển của Khu đô thị mới Thủ Thiêm.